สำนวนไทย

หมวด พ

พกหินดีกว่าพกนุ่น
          คำว่า “พกหิน” หมายถึง ใจคอหนักแน่น เปรียบเหมือนเอาหินหนัก ๆ มาไว้กลับตัว ส่วน “พกนุ่น” หมายถึง ใจเบา หรือหูเบาเอนเอียงง่าย เพราะนุ่นเป็นของเบา สำนวนนี้จึงหมายถึง ทำใจคอให้หนักแน่นไว้ดีกว่าหูเบาหรือใจเบา หลงเชื่อคำของคนอื่น
 
พบไม้งามเมื่อขวานบิ่น 
          สำนวนนี้ ใช้เป็นความหมายโดยเฉพาะกับผู้ชายเราที่บังเอิญมาพบผู้หญิงสวยงาม ถูกใจอย่างแท้จริงคนหนึ่งเข้า แต่ก็เป็นการสายเสียแล้ว เพราะวัยของคนชราภาพหรือมีครอบครัวเต็มทีแล้ว ก็เท่ากับว่า สังขารของตนไม่อำนวย เพราะ “ขวาน” ที่จะใช้การก็มามีอัน “บิ่น” ตัดไม้หรือตัดอะไรไม่ได้เสียแล้ว

 พลิกหน้ามือเป็นหลังมือ 
          หมายถึง การเปลี่ยนแปลงหรือแก้ไขจากของเดิมให้มันผิดแผกแตกต่างออกไปทั้งหมด หรือคิดว่าจะทำอย่างนี้ แต่กลับเปลี่ยนแปลงไปทำอีกอย่างในลักษณะตรงกันข้าม เปรียบได้กับ หลังมือและหน้ามือ

 พิมเสนแลกกับเกลือ
          หมายความว่า ยอมลดตัวเองไปทำในสิ่งที่ต่ำกว่า หรือไม่คู่ควรกัน ความหมายของ “พิมเสน”ย่อมมีราคากว่า “เกลือ” การทำตนเองให้มีราคาตัวของตนตกต่ำลงไปก็เท่ากับว่า เอาพิมเสนไปแลกกับเกลือ

 พุ่งหอกเข้ารก
          สำนวนนี้ หมายถึงทำอะไรที่สักแต่ว่าทำลงไปให้แล้วเสร็จ โดยไม่คิดคำนึงถึงผลเสียหรือผลที่จะได้รับเป็นอย่างไร เปรียบได้กับการพุ่งหอกเข้าไปในที่รก โดยไม่รู้ว่า หอกนั้นจะไปตกต้องโดนอะไรเข้าไปเป็นผลเสียหายบ้าง เพราะในที่รกย่อมมองไม่เห็นว่ามีอะไร

เพชรตัดเพชร 
          สำนวนนี้ หมายถึงคนที่มีความสามารถดีกับคนที่มีความสามารถพอ ๆ กัน มาพบกันเข้าต่างฝ่ายย่อมจะทำอะไรกันไม่ได้ เพราะเท่ากับเก่งด้วยกัน เหมือนเพชรคม ๆ ด้วยกัน

 พูดไปสองไพเบี้ย นิ่งเสียตำลึงทอง 
          หมายความว่า พูดไปก็ไม่มีประโยชน์ สู้นิ่งไว้ดีกว่า

 แพ้เป็นพระ ชนะเป็นมาร
          สำนวนนี้ มาจากธรรมเทศนาที่สอนให้คนเรารู้จักอดกลั้นใจ หรือระงับยับยั้งความโกรธในการที่คิดจะสู้กับฝ่ายศัตรู มิให้เป็นเรื่องราวลุกลามใหญ่โตเกิดขึ้น โดยที่ฝ่ายรู้จักคิดอดกลั้นไม่ต่อกรด้วย ถึงจะเป็นผู้แพ้ก็ได้ชื่อว่า เป็นผู้ประเสริฐกว่าผู้ที่คิดจะทำร้ายเขาเพื่อเอาชนะพระศุกร์เข้าพระเสาร์แทรก       
           มีทุกข์สองประการในเวลาเดียวกัน

 

พลั้งปากเสียศีล พลั้งตีนตกต้นไม้
          สอนให้สำรวม อย่าพูดอะไรทำอะไร โดยไม่ระวัง

พอแย้มปากก็เห็นไรฟัน        
          รู้เสียแต่แรกว่าจะพูดอะไร

พายเถิดพ่อพาย ตลาดจะวาย สายบัวจะเน่า
         สอนให้ขยันตื่นแต่เช้าแล้วรีบทำงาน มิฉะนั้นจะหมดโอกาส ของจะเสีย

พึ่งจมูกคนอื่นหายใจ             
          อาศัยคนอื่นเสมอ ไม่ช่วยตัวเอง

พึ่งลำแข้งตนเอง                 
         ทำทุกอย่างด้วยตัวเอง ไม่พึ่งใคร

พูดดีเป็นเงินเป็นทอง              
        พูดได้ประโยชน์

พูดดีเป็นศรีแก่ตัว พูดชั่วปราชัย
        พูดดีได้ความสรรเสริญ พูดชั่วเป็นอันตราย

พายเรือในอ่าง                     
         พูดหรือทำอะไรวกวน

พระเตมีย์ใบ้ 
           นิ่งเฉย วางเฉย

พระยาเทครัว
          ชายที่ได้หญิงเป็นภรรยา ทั้งแม่และลูก หรือทั้งพี่ทั้งน้อง

พระอิฐพระปูน
          นิ่งเฉย ไม่เดือดร้อน ไม่ยินดียินร้าย พร้อมหน้าพร้อมตาพร้าขัดหลังเล่มเดียว
          คนดีถ้าขยันก็ตั้งตัวได้

 

พริกกะเกลือ
          ชอบวิวาทกันอยู่เสมอ

พลอยฟ้าพลอยฝน
          ไม่ได้เกี่ยงข้องก็เป็นไปด้วย

พลัดที่นาคาที่อยู่
         พลัดพรากจากถิ่นฐานเดิม

พลิกกระเป๋า
          เสียจนหมดตัว

พลิกแผ่นดิน
          เปลี่ยนแปลงครั้งใหญ่ในระบบ อาการที่ตามหาเท่าไรก็ไม่เจอ

พอลืมตาอ้าปาก
          พอมีพอกิน

พอฟีดพอเหวี่ยง
          พอสู้กันได้

พอแรง
         เต็มแรง

พ่อแจ้แม่อู
          พันทาง ต่างพันธุ์กัน

พ่อพวงมาลัย 
          ชายที่ปล่อยชีวิตตามสบาย ไม่ยอมตั้งตัว

พ่อหม้ายทรงเครื่อง 
          พ่อหม้ายมั่งมีเงินทอง

พ่อลิ้นทอง 
          คนที่พูดเก่ง

พับฐาน 
          เลิกล้ม ทำลายหมด

พะเนินเทินทึก 
          มากมายก่ายกอง

พูดเป็นต่อยหอย 
          พูดไม่หยุดปาก

พูดเป็นนัย 
          พูดแสดงให้รู้ชั้นเชิงอยู่ในที

เพชรร้าว 
          ที่มีตำหนิ

แพแตก 
          พลัดพรากจากัน กระจัดกระจาย

แพะรับบาป 
          คนที่รับเคราะห์กรรมแทนผู้อื่น

ขอบคุณที่มาข้อมูล
salanluck.awardspace.com
sema.go.th
student.nkw.ac.th