สำนวนไทย สำนวนไทย สุภาษิต สุภาษิตสำนวนไทย

Archive for the ‘หมวด ป’ Category

สำนวนไทย:หมวด ป

มิ.ย.-1-2009 By marita

หมวด ป

         ปรานีตีเอาเรือ
เอ็นดูหรือช่วยเหลือเขา แต่กับกลับถูกประทุษร้ายตอบ
         ปล่อยนกปล่อยกา ปล่อยลูกนกลูกกา
ปล่อยให้เป็นอิสระไม่เอาผิด ปล่อยให้พ้นจากความผูกผัน
         ปลาข้องเดียวกัน
คนที่อยู่ร่วมกันหรือเป็นพวกเดียวกัน
         ปลายอ้อปลายแขม
ยังไม่เกิดหรือยังอยู่ที่ไหนไม่รู้ ยังอยู่ห่างไกล
         ปล้ำผีลุกปลุกผีนั่ง
พยายามทำให้มีเรื่อยมีราวขึ้นมา
         ปวดเศียรเวียนเกล้า
เดือดร้อนรำคาญใจ เพราะมีเรื่องยุ่งยากมากจนแก้ไขไม่ทัน
         ปอกกล้วยเข้าปาก
ง่าย, สะดวก
         ปัญญาแค่หางอึ่ง
มีปัญญาหรือความรู้น้อย, โง่
         ปัดสวะ
ทำอย่างขอไปที
         ปากปราศรัยใจเชือดคอ
พูดดีด้วยแต่ใจคิดร้าย
         ปากปลาร้า
ชอบพูดคำหยาบ, ชอบว่าคนหยาบ ๆ
         ปากเป็นชักยนต์
ว่ากล่าวสั่งสอนไม่รู้จักหยุด
         ปากไม่สิ้นกลิ่นน้ำนม
ยังเป็นเด็ก
         ปากว่าตาขยิบ
พูดอย่างหนึ่ง แต่ทำอีกอย่างหนึ่ง, ปากกับใจไม่ตรงกัน
         ปากว่ามือถึง
พอพูดก็ทำเลย
         ปากหวานก้นเปรี้ยว
พูดจาอ่อนหวานแต่ไม่จริงใจ
         ปิ้งปลาประชดแมว
ทำประชดหรือแดกดันที่ตน ต้องกลับเสียผลประโยชน์มากขึ้น
         ปิดประตูตีแมว
รังแกคนไม่มีทางสู้หรือไม่มีทางรอดได้
         เป็ดขันประชันไก่
ผู้ที่มีความรู้ความสามารถน้อยแต่อวดแสดง แข่งกับผู้ที่มีความรู้ความสามารถสูง; หาคนดีมีความสามารถไม่ได้ ก็เอาคนที่ด้อย กว่ามาแทน
         เป็นกอบเป็นกำ
เป็นผลดี, เป็นชิ้นเป็นอัน, เป็นก้อนใหญ่ทำประโยชน์ต่อไปดี
         เป็นเงาตามตัว
คอยติดตามอยู่ตลอดเวลา, เพิ่มขึ้นหรือลดลงตามไปด้วย
         เป็นดั้งหน้า
ออกหน้ามาคอยป้องกัน
         เป็นหุ่นให้เชิด
อยู่ในฐานะหรือตำแหน่งที่ต้องทำตามที่เขาสั่ง
         เป็นหูเป็นตา
ช่วยสดับตรับฟังและดูแลรักษาแทน
         แปดเหลี่ยมแปดคม, แปดเหลี่ยม สิบสองคม
มีเล่ห์เลี่ยมมาก,เล่ห์กลมายามาก ไปตายเอาดาบหน้า ยอมไปเผชิญกับความทุกข์ และความลำบากข้างหน้า
         ไปวัดไปวาได้
มีรูปร่างหน้าตาดี พอจะอวดเขาได้
         ไปไหนมาสามวาสองศอก
ถามอย่างหนึ่งตอบไปอีกอย่างหนึ่ง
         ไปอย่างน้ำขุ่นๆ
พูดเข้าตัวหลบเลี่ยงไปอย่างข้างๆคูๆ
         ปลาใหญ่กินปลาเล็ก
หมายถึง คนที่มีอำนาจราชศักดิ์หรือเป็นใหญ่เป็นโตก็ย่อมข่มคนที่เป็นผู้น้อยกว่าได้หรือจะเปรียบเอาว่า คนที่มีกำลังน้อยกว่าก็ย่อมมีภาษีเหนือกว่าคนที่อ่อนแอได้ ตามหลักธรรมดาทั่วไปที่ว่า “ปลาใหญ่กิน     ปลาเล็ก” และ “ปลาเล็กตอนปลาน้อย” กินกันเป็นทอด ๆ ไป
         ปลาข้องเดียวกัน ตัวหนึ่งเน่า ก็พลอยพาให้เหม็นไปด้วย
สำนวนนี้ค่อนข้างจะยาวไปสักหน่อย แต่ก็เป็นที่จำได้ง่าย หรือใช้กันทั่วไป มีความหมายว่า คนที่อยู่ร่วมกัน ถ้าคนใดคนหนึ่งทำมิดี หรือทำชั่วก็พลอยให้คนอื่น ๆ ที่อยู่ร่วมกันเสียไปด้วย
         ปลาตกน้ำตัวโต
เป็นสำนวนที่หมายถึง การทำสิ่งใดที่เสียหรือสูญหายไปเพียงเล็กน้อย แต่พลอยเพิ่มเติมว่า ของที่สูญไปนั้นมีราคามากกว่าความจริง เป็นการเอาปลาที่ตกน้ำ แล้วว่ายหายไป มาเปรียบเทียบเพราะไม่มีใครเห็นขนาดแท้จริงของปลา
         ปลาติดหลังแห
สำนวนนี้บางทีก็พูดว่า “ปลาติดร่างแห” แต่ที่ถูกต้องเป็น “ปลาติดหลังแห” เพราะมีความหมายว่า คนที่ต้องพลอยมีส่วนเข้าไปพัวพันเกี่ยวข้อง หรือรับเคราะห์ร่วมกับคนอื่น ๆ ด้วยโดยที่ตนเองไม่มีส่วนเกี่ยวข้องแม้แต่นิด เช่น พลอยถูกจับร่วมไปกับวงการพนัน โดยที่ตนไม่ได้ร่วมวงเล่น แต่บังเอิญผ่านเข้าไปทางนั้น คำว่า “ติดหลังแห”หมายถึงปลาที่คอยติดอยู่นอกแหขึ้นมาเวลาสาวแหขึ้นจากน้ำ
         ปลาหมอตายเพราะปาก
หมายถึงคนที่ชอบพูดพล่อย ๆ รู้เท่าไม่ถึงการณ์หรือพูดแสดงความอวดดี จนตัวเองต้องรับเคราะห์ก็เพราะปากของตนเอง สำนวนนี้มาจากปลาหมอที่อยู่ในลำน้ำ มักชอบผุดขึ้นฮุบเหยื่อหรือน้ำบ่อย ๆ จนเป็นที่สังเกตของนักจับปลาได้ว่า ปลาหมออยู่ตรงไหน ก็เอาเบ็ดล่อลงไปตรงนั้นไม่ค่อยพลาด จึงเรียกว่า ปลาหมอตายเพราะปาก
         ปล่อยเสือเข้าป่า ปล่อยปลาลงน้ำ
สำนวนนี้มีความหมายอย่างเดียวกันทั้งสองประโยคที่ว่า การปล่อยให้บุคคลสำคัญ หรือศัตรูที่เราจับได้กลับไปสู่แหล่งเดิมของมัน เพราะเสือย่อมอยู่ในป่า และปลาอยู่ในน้ำ เมื่อมันกลับสู่รังธรรมชาติของมันแล้ว กำลังวังชาของมันก็ย่อมมีขึ้นอย่างเดิม มันอาจจะเป็นเหตุให้ศัตรูกลับมาคิดแก้แค้นเราได้ภายหลัง
         ปล่อยปลาไหลลงตม
ความหมายอย่างเดียวกับ “ปล่อยเสือเข้าป่า” หรือ “ปล่อยปลาลงน้ำ”
         ปลูกเรือนคล่อมตอ
สำนวนนี้ หมายถึงการทำอะไรที่เป็นการล่วงล้ำหรือก้าวก่ายหรือทับสิทธิของอีกฝ่ายหนึ่ง จะโดยรู้อยู่หรือรู้เท่าไม่ถึงการณ์ก็ตามแต่ อันอาจเป็นเหตุให้เกิดความบาดหมางก็ได้
         ปลูกเรือนตามใจผู้อยู่ ผูกอู่ตามใจผู้นอน
สำนวนนี้มีความหมายอย่างเดียวกันทั้งสองประโยค เป็นสุภาษิตพังเพยที่สอนว่า การทำอะไรก็ตามแต่จะต้องตามใจผู้ที่จะได้รับโดยตรง เช่น พ่อแม่ที่คิดจะหาสามีให้บุตรสาวของตนเอง ก็ควรจะเลือกผู้ชายที่บุตรสาวของตนเองมีใจสมัครอยู่ด้วย จึงจะชอบ
         ปลูกเรือนผิดคิดจนเรือนทลาย
หมายถึง การทำอะไรที่ผิดโดยไม่ไตร่ตรองแต่แรกจึงได้รับความเสียหายหนัก
         ปลูกเรือนพอตัว หวีหัวพอเกล้า
หมายความว่า จะทำอะไรให้ทำหรือให้พอเหมาะพอสมควร อย่าให้เกินสติปัญญา หรือกำลังหรือฐานะของตนเองจนเกินไป ทำนองเดียวกับสำนวนที่เปรียบเทียบไว้
         ปั้นน้ำเป็นตัว
สำนวนนี้ มักใช้เป็นคำเปรียบเทียบถึงคนที่พูดอะไรไม่เป็นเรื่องจริงหรือไม่มีมูล เรียกว่าคนโกหกหรือปั้นเรื่องราวเก่ง คือสามารถปั้นน้ำเหลว ๆ ให้เป็นตัวได้
         ปิดทองหลังพระ
หมายความว่า การทำอะไรที่สำคัญ ๆ แต่ไม่มีคนมองเห็นสิ่งที่ตนเป็นผู้ทำ จึงย่อมจะไม่ได้รับการยกย่องชมเชยเท่าที่ควร เปรียบเอาการปิดทองหลังพระพุทธรูป ซึ่งมักจะไม่มีใครเห็น
         ปิดควันไฟไม่มิด
แปลว่า การทำอะไรที่เป็นเรื่องอื้อฉาวหรือสิ่งที่ไม่ควรเปิดเผย ก็พยายามจะปกปิดไว้แต่ปิดไม่มิดหรือปิดไม่สำเร็จ
         ปิ้งปลาประชดแมว
สำนวนนี้ ต่อท้ายกับสำนวนที่ว่า “หุงข้าวประชดหมา ปิ้งปลาประชดแมว” หมายความว่า การทำประชดหรือทำแดกดันที่กลับเป็นผลร้ายแก่ตนเอง เพราะธรรมดาแมวชอบกินปลา ถ้ายิ่งปิ้งปลาให้แมวกินแบบประชดมาก ๆ แมวก็ยิ่งชอบ แต่ตัวคนทำประชดจะต้องเสียผลมากขึ้น
         ปากคนยาวกว่าปากกา
หมายความว่า ปากคนเรานั้นพูดหรือเล่าลือออกไปได้ไกล ถึงแม้ความจริงปากคนเราจะยื่นน้อยกว่าปากของกาก็ตาม แต่การพูดอะไรต่ออะไรต่าง ๆ ไปได้ยาวกว่าปากกาอีกมาก
         โปรดสัตว์ได้บาป
สำนวนนี้ ต่อท้ายควบคู่กับสำนวนที่ว่า “ทำคุณบูชาโทษ” ความหมายดังที่ได้อธิบายไว้แล้ว มักพูดติดต่อกันไปว่า “ทำคูณบูชาโทษ โปรดสัตว์ได้บาป”